Twee momenten, niet een
Opeisbaar betekent dat u betaling mag vorderen. Vanaf dat moment mag u de factuur opeisen en gaat de verjaringstermijn lopen.
Verzuim betekent dat de debiteur te laat is in de juridische zin van het woord. Pas vanaf dat moment kunt u incassokosten vorderen en pas vanaf dat moment loopt hij het risico op de gevolgen van de vertraging.
Tussen die twee momenten zit meestal een betaaltermijn. Een factuur die vandaag wordt verstuurd met dertig dagen betaaltermijn is vandaag al opeisbaar, maar de debiteur is pas over dertig dagen in verzuim. Wie op dag een gaat sommeren, sommeert te vroeg, en een aanmaning die te vroeg de deur uit gaat telt niet mee.
Wanneer een vordering opeisbaar wordt
Is er een tijdstip voor de betaling afgesproken, dan is de vordering opeisbaar zodra dat tijdstip is aangebroken. Dat kan een datum zijn, maar ook een gebeurtenis: bij oplevering, bij aflevering, bij het bereiken van een termijn in een betalingsschema.
Is er niets afgesproken, dan is de vordering terstond opeisbaar. Artikel 6:38 BW bepaalt dat een verbintenis waarvoor geen tijd voor de nakoming is bepaald, terstond kan worden nagekomen en dat terstond nakoming kan worden gevorderd. Praktisch betekent dat: vanaf het moment dat de prestatie is geleverd en de factuur is verzonden.
Let op de rol van uw algemene voorwaarden. De betaaltermijn die daarin staat geldt alleen als die voorwaarden op de overeenkomst van toepassing zijn en de debiteur er kennis van heeft kunnen nemen. Kan hij dat betwisten, dan valt u terug op wat er op de factuur zelf staat, of op de wettelijke regel hierboven.
Artikel 6:38 BW
Wanneer het verzuim intreedt
Er zijn twee wegen naar het verzuim, en welke van de twee geldt hangt af van de afspraak.
De eerste is de fatale termijn. Is er een uiterste betaaldatum bepaald en verstrijkt die zonder betaling, dan treedt het verzuim van rechtswege in. Dat volgt uit artikel 6:83 onder a BW: die datum is een voor de voldoening bepaalde termijn. U hoeft dan niets meer te doen om het verzuim te laten intreden.
De tweede is de ingebrekestelling. Ontbreekt zo een termijn, dan stelt u de debiteur schriftelijk in gebreke en geeft u hem een redelijke termijn om alsnog na te komen. Blijft betaling binnen die termijn uit, dan is hij in verzuim.
Naast deze twee kent artikel 6:83 BW nog twee gevallen waarin het verzuim zonder ingebrekestelling intreedt: bij een verbintenis uit onrechtmatige daad of tot schadevergoeding, en wanneer de schuldenaar zelf laat weten dat hij niet zal nakomen. Bij een gewone onbetaalde factuur speelt vooral de eerste weg.
Wanneer u een ingebrekestelling nodig heeft en wat erin moet
Waarom het onderscheid uitmaakt
Het onderscheid heeft drie praktische gevolgen, en alle drie kosten ze geld als u ze mist.
- Incassokosten zijn pas verschuldigd nadat het verzuim is ingetreden. Een aanmaning die daarvoor wordt verstuurd is geen geldige aanmaning en levert dus geen kosten op.
- De veertiendagenbrief aan een particulier moet na het intreden van het verzuim uitgaan. Dat is de eerste van de vier eisen; een brief die te vroeg komt is ongeldig.
- De verjaringstermijn begint te lopen op de dag na de dag waarop de vordering opeisbaar is geworden, dus niet pas bij het verzuim. Een oude factuur kan verder in de verjaring staan dan u denkt.
Als de debiteur mag wachten
Een debiteur kan een geldige reden hebben om nog niet te betalen. Bij een wederkerige overeenkomst mag hij zijn betaling opschorten zolang u zelf niet nakomt; dat is het opschortingsrecht van artikel 6:262 BW, en de algemene regel staat in artikel 6:52 BW. Doet hij een beroep op dat recht, dan is hij niet zonder meer in verzuim.
Dat is geen incassoprobleem maar een inhoudelijk geschil, en het hoort daarom aan het begin op tafel. Meldt de debiteur bij ons dat hij om die reden niet betaalt, dan is dat een gemotiveerde betwisting: wij zetten de incassohandelingen stil en leggen haar aan u voor.
Onze voorwaarden vragen daarom in artikel 7 lid 1 dat u garandeert dat de vordering rechtsgeldig en opeisbaar is en niet al is voldaan, verrekend, gecrediteerd of kwijtgescholden, en in artikel 7 lid 2 dat u alle bij u bekende betwistingen, klachten, retourzendingen en garantieaanspraken bij het aanbieden meldt.